Lucas Gassel, meester-schilder uit Helmond

Kunsthistoricus Ger Jacobs en historicus Hans van de Laarschot hebben onlangs in de bibliotheek van Helmond een boek gepresenteerd over de 16e-eeuwse Helmondse schilder Lucas Gassel. Het is het resultaat van een onderzoek van 5 jaar en geldt in de kunstgeschiedenis als het eerste en enige boek over de beroemde Helmonder. Het was de start van veel culturele activiteiten die in Helmond zullen plaatsvinden rond het 450ste sterfjaar van Lucas Gassel. In maart 2020 volgt het hoogtepunt met een tentoonstelling in Museum Helmond.

 Lucas Gassel is bij veel Helmonders bekend van de Lucas Gasselstraat en de Lucasgalerij. Slechts weinigen weten dat het gaat om een schilder van wereldformaat die in de 16e eeuw beroemd was vanwege zijn uitstekende landschappen. Gassel was samen met Joachim Patinir, Pieter Bruegel e.a. de man die met zijn fantasievolle verbeeldingen een brug heeft geslagen van het middeleeuwse achtergrondlandschap naar de grote 17e-eeuwse landschapsschilders als Jan van Goyen en Jacob van Ruysdael.

Hij is, als zoon van  kunstschilder Jan “de maelre” (van) Gassel, rond 1515 uit Helmond vertrokken. We weten niet waar hij toen naar toe is gegaan. Maar er zijn aanwijzingen dat hij voor langere tijd in Italië heeft gezeten. Dat was in die tijd voor jonge kunstenaars niet ongewoon. Rond 1523 komen we hem tegen in Antwerpen waar hij naam maakt als landschapsschilder. Tien jaar later is hij verhuisd naar de regeringsstad Brussel waar hij een zelfstandig atelier met leerlingen had. Daar is hij op circa 80 jarige leeftijd overleden.

De zoektocht in binnen- en buitenland van Jacobs en Van de Laarschot heeft verschillende verrassende ontdekkingen opgeleverd. Hans van de Laarschot, die de familie Gassel bestudeerde, ontdekte dat die al in de 13e eeuw in Helmond woonde, dat de familietak zich ook  in Gemert en Deurne uitbreidde en dat ze in Helmond veel invloed kreeg, zitting had in het stadsbestuur en woonde in diverse huizen aan de markt. Het werd ook duidelijk dat de al langer bestaande afstammingslijn van Lucas Gassel op enkele plaatsen niet klopte. De aanwezigheid van enkele bastaardkinderen bracht verrassende ontdekkingen.

Het bleek ook dat de schilder veel meer werken op zijn naam had staan dan werd aangenomen. Beide auteurs zijn  niet minder dan vier tot dan toe onbekende werken tegen gekomen. Het bleek ook dat Gassel niet alleen een uitstekende landschapsschilder is. Hij is, meer dan veel van zijn collega’s,  ook een verteller van verhalen over zijn tijdgenoten. In sommige van zijn werken komen meer dan 100 mensfiguren voor die allemaal laten zien hoe het leven in de 16e eeuw er uit zag. Maar dat niet alleen. Hij gaf als christelijk humanist in zijn panelen ook dikwijls wijze lessen mee, zoals “gestolen goed gedijt niet”,  “machtswellust wordt gestraft” of “gearrangeerde huwelijken lopen dikwijls mis”.  Zijn landschappen zijn tot in de details om te genieten en zijn verhalen om iets van te leren.

De schrijvers hopen dat hun onderzoek zal leiden tot meer bekendheid van Lucas  Gassel, niet alleen in Helmond maar ook ver daarbuiten. Verder zal  hun boek een mooie voorbereiding vormen voor het bezoeken van de tentoonstelling in Museum Helmond. Vanaf 10 maart zijn circa 20 werken van Gassel, naast die van tijdgenoten, te bewonderen in de Helmondse Kunsthal. Ze komen uit musea van de hele wereld. Gassels werken hangen in Mexico-stad, Washington, Boston, Brussel, Antwerpen, Berlijn, Madrid, Parijs en nog veel meer plaatsen. Het wordt straks in Helmond “genieten tot op de centimeter” en verwonderen over de uitstekende schilderskwaliteiten van een bijzondere Helmondse kunstenaar.

Het rijk geïllustreerde boek “Lucas Gassel, meester-schilder uit Helmond” is te koop in de Helmondse bibliotheek, bij boek- en kunsthandels in Helmond en de omliggende gemeenten en in de Kunsthal van Museum Helmond.

136 totaal aantal vertoningen, 7 aantal vertoningen vandaag

Laat ook anderen weten wat er speelt in uw eigen wijk!

Dit is niet ok

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *