Werk van Christie van der Haak bij Museum Helmond

De tentoonstelling Maria van Brabant, Keizerin te zien van 28 januari tot 25 oktober in Kasteel Helmond, is een beeldend eerbetoon aan het leven van Maria van Brabant (1189-1260), vrouwe van Helmond en een vooraanstaand inwoner van de stad. Zij geldt als een voorbeeld van een sterke vrouw die veel invloed heeft gehad op de cultuur en geschiedenis van haar tijd, maar die in de geschiedschrijving niet of nauwelijks wordt genoemd. Kunstenaar Christie van der Haak (Den Haag, 1950) laat zich door Maria van Brabant inspireren en geeft met nieuwe kunstwerken en patronen haar eigen, hedendaagse visie op deze middeleeuwse geschiedenis.

Een bezoek aan de tentoonstelling is een beleving op zich. De bezoeker loopt haast letterlijk door en over de kunstwerken. Het is een totaalervaring die een geheel nieuwe en soms overrompelende betekenis geeft aan het verhaal van Maria van Brabant. Toch beoogt de tentoonstelling geen historische vertelling te zijn. Veel meer is het een beeldende interpretatie van aspecten uit het leven van Maria van Brabant. Zo is haar kortstondige functie als keizerin door Christie van der Haak verbeeld in een grote ontvangstruimte, die zo is ingericht als ware het Maria van Brabant zelf die bezoek ontvangt. Ook is er een ruimte ingericht als ‘schatkamer’. Van der Haak toont hier nieuwe glaswerken en sculpturen die reflecteren op de rijkdom van het leven van Maria van Brabant. Op basis van archiefmateriaal is een interpretatie gemaakt van het gezicht van Maria, door Van der Haak vastgelegd in nieuwe kunstwerken. Zo wordt Maria van Brabant zowel de inspiratie voor de tentoonstelling als het kunstwerk zelf.

Maria van Brabant

Maria van Brabant wordt geboren in 1189/1190. Ze is de oudste dochter van hertog Hendrik I van Brabant (1165-1235). Tot aan de geboorte van de eerste zoon (Hendrik II in 1207) is Maria voorbestemd om haar vader op te volgen als hertogin. Deze toekomstige machtspositie maakt haar al op jonge leeftijd tot een begerenswaardige bruid. Het hertogdom Brabant is een wijdverbreid en rijk domein met aanzienlijke invloed. De hertog is zich goed bewust van zijn machtspositie, maar streeft altijd naar meer. Hij sluit allianties en vecht mee in oorlogen, maar zijn steun is ook te koop voor geld en goederen. Dit maakt hem dikwijls tot een aantrekkelijke maar ook onvoorspelbare bondgenoot. In deze machtspolitiek speelt Maria bijna haar hele leven een belangrijke rol.

Heilige Roomse Rijk

Al op jonge leeftijd weet Hendrik I Maria te verloven met Otto van Brunswijk (1175-1218), die op dat moment strijdt om de kroon van het Heilige Roomse Rijk. Met de verloving hoopt Hendrik invloed te krijgen op de toekomstige keizer. Na jaren van strijd wordt Otto gekroond tot keizer Otto IV. Een aantal jaar later trouwen Maria en Otto in de Sint-Servaasbasiliek in Maastricht. Maria is vanaf dat moment keizerin van het Heilige Roomse Rijk. Lang kan Maria niet genieten van haar positie. Otto heeft als keizer in korte tijd veel vijanden gemaakt (waaronder de paus), en er is een plan gaande om hem te vervangen. Na een pijnlijke nederlaag in de Slag bij Bouvines vlucht het keizerlijk paar naar Keulen, en later naar Brunswijk. Daar abdiceert Otto en sterft hij niet veel later in zijn kasteel Harzburg.

Gezant en onderhandelaar 

Maria keert terug naar het hof van haar vader en vervult een belangrijke functie als gezant en onderhandelaar. Op oorkondes uit deze periode is haar naam veelvuldig terug te vinden. Niet veel later trouwt ze nog één keer, met graaf Willem I van Holland (1168-1222). Willem overlijdt echter al twee jaar later. Uit dit huwelijk verkrijgt Maria de stad Dordrecht. Ze raakt actief betrokken bij het bestuur van de stad en zal er de rest van haar leven met enige regelmaat verblijven. Ook vandaag de dag wordt Maria in Dordrecht herinnert als een belangrijke factor in de ontwikkeling van de jonge stad.

 Centrum van cultureel en hoofs leven

Als Maria na de dood van haar vader de heerlijkheid Helmond krijgt zet ze zich ook hier in voor de ontwikkeling van de stad en de omliggende gebieden. Ze neemt intrek in een houten burcht, die later bekend zal staan als ’t Oude Huys. Maria bouwt haar vesting uit tot een centrum van cultureel en hoofs leven waar geregeld dichters en muzikanten verblijven. Veel van haar tijd gaat echter ook op aan de totstandkoming van haar klooster Locus Imperatricis. Dit klooster in Binderen, niet ver van Helmond, zou tot ver na Maria’s dood in 1260 een geliefde plek blijven voor ‘reine maagden uit adellijk geslacht’.

Christie van der Haak

Christie van der Haak (1950, Den Haag) wordt na haar opleiding aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten bekend met kleurrijke schilderijen vol decoratieve patronen. De kunstenaar ontwikkelt zich ook al snel in andere disciplines, waarbij ze werkt met uiteenlopende materialen. Zo verschijnen haar patronen onder andere op keramieken schalen, kleden, stoelen, glaswerk en behang. Recentelijk weet Christie van der Haak deze uiteenlopende disciplines te verenigen in hedendaagse gesammtkunstwerken. Door de tentoonstellingsruimte volledig aan te kleden en in te richten met patronen verandert Van der Haak het ‘gevoel’ van de ruimte. Elk patroon kent een unieke structuur en ziel. In de tentoonstellingsruimte zorgen deze structuren met elkaar en de tentoonstellingsruimte voor een geheel nieuwe betekenis. In 2015 won Christie van der Haak de Ouborgprijs, de belangrijkste kunstprijs van de gemeente Den Haag.

De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds.

Bereikbaarheid en tarieven Museum Helmond

Kasteel Helmond maakt deel uit van Museum Helmond, samen met Kunsthal Helmond. De beide locaties liggen in het centrum van Helmond en zijn gemakkelijk bereikbaar met de auto en het openbaar vervoer. Met de trein stap je uit op station Helmond, het is circa 10 minuten lopen naar Kasteel Helmond. Parkeren kan op loopafstand, vlakbij het kasteel. Ga naar museumhelmond.nl voor actuele informatie over openingstijden, prijzen en het activiteiten- en tentoonstellingsprogramma.

139 totaal aantal vertoningen, 11 aantal vertoningen vandaag

Laat ook anderen weten wat er speelt in uw eigen wijk!

Dit is niet ok

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *